الشيخ رسول جعفريان
30
صفويه در عرصه دين ، فرهنگ و سياست ( فارسى )
نشان دادن ادبيات ضد سنى اين روزگار و نيز وضعيت شهر قزوين قابل توجه است . چون زمين در سايهات اى سايهء پرودگار * وقت آن آمد كه آسايد سپهر بىمدار مانده در قزوين خراب و خسته و مجروح و زار * پادشاها مدت نه ماه شد كاين ناتمام ديدم آثار تخرج در صغار و در كبار * يافتم رسم تسنن در وضيع و در شريف در مساجد دست بسته از يمين و از يسار * در مقابر پاى شسته از فقير و از غنى هست كارى دست بسته ، اى شه عالىتبار * در زمان چون تو شاهى دست بستن در نماز مفتى اين شهر فرزند سعيد نابكار * قاضى اين ملك نسل خالد ابن وليد هم برادر هم پدر هم ياور و خويش و تبار * كشته بايد شد به تيغ شاه غازى هر دو را داعى خصمند يا مولاى شاه كامكار * خود بفرما اى شه دانا كه اكنون اين گروه خاصه از بهر رضاى حضرت پروردگار * قتل عامى گر نباشد قتل خاصى مىتوان موجب تخفيف مال و مانع خرج ديار * سنىاند اينها رعايايى كه باشد قتلشان سر به سر صاحب سيورغالند و هم ادرار دار « 1 » * بلكه هريك مبلغى از مال ديوان مىخورند رباعى ديگر هم از او در اين باره نقل شده است : داند سخن مرا چه تاجيك و چه ترك * سنى ميش است و شيعيانند چو گرگ بر مفلس و بر غنى و بر خرد و بزرگ « 2 » * صد لعنت حق به سنّيان قزوين به هر روى انتخاب قزوين به عنوان پايتخت توسط طهماسب ، افزون بر دلايل سياسى ، مىتوانست دليل مذهبى نيز داشته باشد . زمانى كه در سال 965 در شهر قزوين عمارت سعادتآباد از طرف شاه طهماسب ساخته شد و منطقهء جعفرآباد در شمال قزوين توسط درباريان آباد گرديد ، قاضى محمد رازى به اقتفاى شعرى از كمال اسماعيل كه در اهميت اصفهان ، همدان ، قم و رى سروده بود ، اشعارى سروده و از اصفهان به عنوان نصف جهان ستايش كرد ، از قم به اعتبار خاك فرجش و اين كه « قم كه جز شيعهء حيدر نبود ساكن او » ستايش كرد آنگاه دربارهء قزوين گفت : ذكرش از صفحهء ايام از آن بزدودند * بود قزوين چو به ناپاكى مذهب مشهور جعفرآباد كزو خلق خدا آسودند * باب جنّت لقبش آمد و نامش بشنو تاب ناورده تمامى چو كتان فرسودند * سنّيان همچو كتانند و شه دين مهتاب ديده بر خاك كف پاى شه دين سودند « 3 » * سرمهء چشم جهانست ازآنرو مردم اتهام به تسنن به برخى از چهرههاى علمى قزوين ، همچنان ادامه داشت و در مواردى هم
--> ( 1 ) . قمى ، همان ، ج 1 ، ص 375 ( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 375 ( 3 ) . همان ، ج 1 ، صص 399 - 400